दरबाङ । म्याग्दीको मालिका गाउँपालिका–६ मा दरबाङ म्याग्दीखोला जलबिद्युत आयोजनाको आइतबारदेखि सुरुङ खन्न शुरु भएको छ ।
प्रवासीको म्याग्देलीको अगुवाइमा धौलागिरि कालिका हाइड्रो लिमिटेडले निर्माण गर्न लागेको २५ मेगावाट क्षमताको दरबाङ–म्याग्दीखोला जलविद्युत आयोजनाको कमेरेमा अडिट नम्बर १ को सुरुङ खन्न थालिएको हो ।
आयोजनाका साइट इञ्जिनियर बालकुमार रोकामगरले नेपाली सेनाको निगरानीमा बिस्फोटक पदार्थको प्रयोग गरेर सुरुङको अडिट (मुख्य सुरुङमा पुग्ने सहयाक सुरुङ) खन्न थालिएको जानकारी दिनुभयो ।
“कमेरेमा २५० मिटर अडिट खनेपछि मुख्य सुरुङमा जोडिएपछि बाँध र पावर हाउस दुई तर्फ सुरुङ निर्माण शुरु हुन्छ,” उहाँले भन्नुभयो “छिट्टै इल्पु स्थित बाँध र तल्लो दुखुको आउटलेटबाट पनि सुरुङ खन्ने तयारी गरेका छौ ।” जलबिद्युत आयोजनामा सुरुङ निर्माणलाई मुख्य काम मानिन्छ ।
मालिका गाउँपालिकाका उपाध्यक्ष खरमाया बिटालु, वडा अध्यक्षहरु क्रमश ः रेशम जुग्जाली, सन्तोष सुबेदी र टंकप्रसाद पुन, सुरक्षा अधिकारी र आयोजनाका प्राबिधिक कर्मचारीहरुको उपस्थितिमा आइतबार गाउँपालिकाका अध्यक्ष श्रीप्रसाद रोकाले सुरुङ निर्माण सुरुवात गर्नुभएको थियो ।
हङकङ, दक्षिण कोरीया, जापान, बेलायत, अमेरिका लगायतका देशमा रहेका प्रवासी, उद्योगी व्यवसायी र स्थानीयबासीको लगानीमा आयोजना निर्माण गर्न लागिएको धौलागिरि कालिका हाइड्रो लिमिटेडका अध्यक्ष बिनोद कुँवरले बताउनुभयो ।
“विदेशमा आर्जेको सीप, पुँजी र प्रविधि ल्याएर आयोजना बनाउन लागिएको हो” कुँवरले भन्नुभयो “अवसरको खोजीमा बाध्यतामा विदेशिए पनि आफ्नो ठाउँको विकासमा लगानी भित्र्याएर जलविद्युत आयोजना बनाउन लागेका हौं ।”
गैरआवासीय नेपाली संघ दक्षिण कोरीयाका पूर्वअध्यक्ष र म्याग्दी प्रवासी नेपाली संघका पूर्ववरिष्ठ उपाध्यक्ष कुँवरले यस आयोजनामा एनआरएनदेखि स्थानीयको लगानी रहेको बताउनुभयो ।
बि.स. २०७६ मंसिरमा तत्कालीन महिला बालबालिका तथा जेष्ठ नागरिक मन्त्री थममाया थापाले शिलन्यास गर्नुभएको आयोजना निर्माणको तयारी भइरहेका बेला कोरोना (भाइरस)को महामारी फैलिएपछि निर्माणले गति लिन सकेको थिएन् ।
बि.स. २०७७ को बाढी पहिरो र दोस्रो लहरको कोरोनाले पनि आयोजना निर्माणलाई प्रभाबित बनाएको थियो । पहुँचमार्ग बनिसकेको, जग्गा, कार्यालय र क्याम्प ब्यवस्थापन सकेर सुरुङको अडिट निर्माण शुरु गरेको हो ।
मालिका गाउँपालिका–७ बिम र धवलागिरी गाउँपालिका–७ को सिमानामा पर्ने इल्पुमा बाँध रहने आयोजनाको पाँच किलोमिटर ५०० मिटर सुरुङ निर्माण गरिने भएको छ । चारवटा अडिटबाट सुरुङ खनिने भएको छ ।
बाँध र आउटलेटसँगै तोलाबाङमा ६०० मिटर पहुँचमार्ग खनेर त्यहाँबाट पनि दुईतर्फ सुरुङ खन्ने तयारी छ । आयोजनाको दिगोपनाका लागि पूर्ण पक्की सुरुङ बनाइनेछ । दुखुबेसीमा रहने आउटलेटबाट १०० मिटर हेडबाट बालौटेमा निर्माण हुने पावरहाउसमा पानी खसालेर विद्युत उत्पादन गरिने भएको छ ।
आयोजना नजिकै बिमको डाडाँखेतमा सबस्टेसन निर्माण सुरु भएको छ । सानिमा बैंकको नेतृत्वमा प्रभु, कुमारी, सेञ्चुरी, मुक्तिनाथ, ओभ डेभलपमेन्ट र महालक्ष्मी विकास बैङ्कको रु. ३ अर्ब ५० करोड ऋण लगानी गर्ने सम्झौता भएको छ । प्रभावीत क्षेत्रका बासिन्दाहरुलाई पनि लगानीको अवसर दिइने प्रर्वद्धकले बताएका छन् ।
कुल रु. पाँच अर्ब १५ करोड लागत अनुमान गरिएको आयोजनामा ३० प्रतिशत प्रवद्र्धक र सर्वसाधारणको सेयर लगानी रहने भएको छ । प्रभावित क्षेत्रका लगानीकर्ता र प्रवद्र्धकहरुबीचको विवादका कारण २०७१ फागुनमा विद्युत विकास विभागबाट जनेरेसन लाइसेन्स पाएको आयोजनाको काम सुरु हुन सकेको थिएन् । आगामी तीन बर्षभित्र बिद्युत उत्पादन शुरु गर्ने लक्ष्य राखिएको छ ।
